http://www.alfavita.gr/anakoinoseis/anakxxx20070829c.php ÌÅÔÁÄÏÓÇ ÄÁÓÉÊÙÍ ÐÕÑÊÁÃÉÙÍ ÌÅ “ÊÁÖÔÑÅÓ”
Äñ. ÃáâñéÞë Îáíèüðïõëïò
Õðïõñãåßï Ãåùñãßáò
ÃåíéêÞ Ãñáììáôåßá Äáóþí
êáé Öõóéêïý ÐåñéâÜëëïíôïò
ÐÅÑÉËÇØÇ
Ç ìåôÜäïóç ôùí äáóéêþí ðõñêáãéþí ìå êÜöôñåò åßíáé ÷áñáêôçñéóôéêü öáéíüìåíï ôùí ìåãÜëùí ðõñêáãéþí êáé áðïôåëåß Ýíá ìåãÜëï êßíäõíï ãéá ôéò äáóïðõñïóâåóôéêÝò äõíÜìåéò. Ç åìöÜíéóç ôïõ öáéíïìÝíïõ ðñïûðïèÝôåé:
á. Ôçí ýðáñîç êáôÜëëçëùí öëåãüìåíùí ôåìá÷éäßùí êáýóéìçò ýëçò (êáöôñþí),
â. Ôçí ýðáñîç äõíÜìåùí ãéá ôç ìåôáöïñÜ ôïõò êáé
ã. Ôçí ðéèáíüôçôá íá äçìéïõñãçèïýí íÝåò åóôßåò åêåß üðïõ åíáðïôßèåíôáé ïé êÜöôñåò.
ÌåôÜäïóç ìå êÜöôñåò åßíáé äõíáôÞ óå áðïóôÜóåéò ðïõ õðåñâáßíïõí ôá 10 ÷éëéüìåôñá óå áêñáßåò ðåñéðôþóåéò. Ç åìöÜíéóç êáé ç Ýêôáóç ôïõ öáéíïìÝíïõ äéáöÝñåé ìåôáîý äáóéêþí ôýðùí êáé åðçñåÜæåôáé áðü ôçí Ýíôáóç ôçò öùôéÜò, ôá ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôùí êáöôñþí, ôéò åðéêñáôïýóåò êáéñéêÝò óõíèÞêåò êáé ôçí ôïðïãñáößá.
Ç áíôéìåôþðéóç ôïõ öáéíïìÝíïõ åßíáé éäéáßôåñá äýóêïëç êáé êÜôù áðü áêñáßåò óõíèÞêåò ïõóéáóôéêÜ áäýíáôç. ÐñïóðÜèåéåò ãéá áíôéìåôþðéóç ìéáò ôÝôïéáò ðõñêáãéÜò ðñÝðåé íá âáóßæïíôáé óå êáëÜ ó÷åäéáóìÝíç Ýììåóç ðñïóâïëÞ ìå óùóôÞ áîéïðïßçóç ìÝóùí üðùò ïé åðéíþôéïé ðõñïóâåóôÞñåò, ôá åðéâñáäõíôéêÜ õãñÜ ìáêñÜò äéÜñêåéáò êáé ôá åíáÝñéá ìÝóá óå ñüëï åðéöõëáêÞò êáé Üìåóçò åðÝìâáóçò óôéò íåïäçìéïõñãïýìåíåò åóôßåò.
1. ÅÉÓÁÃÙÃÇ
Áðü ôïõò ôñåéò âáóéêïýò ìç÷áíéóìïýò ìåôÜäïóçò ôçò èåñìüôçôáò, åðáãùãÞ èåñìþí áåñßùí, áêôéíïâïëßá êáé åðáöÞ, ìüíï ïé äýï ðñþôïé ðáßæïõí óçìáíôéêü ñüëï óôç ìåôÜäïóç ôùí äáóéêþí ðõñêáãéþí. Ï ôñßôïò äåí áðïôåëåß óçìáíôéêü ðáñÜãïíôá åîáéôßáò ôçò ÷áìçëÞò èåñìïáãùãéìüôçôáò ôùí äáóéêþí êáõóßìùí. ¸íáò ôÝôáñôïò üìùò ìç÷áíéóìüò, ç ìåôÜäïóç ìå ìéêñÜ öëåãüìåíá êïììÜôéá êáýóéìçò ýëçò, ôéò ëåãüìåíåò “êÜöôñåò”, áðïôåëåß Ýíá óçìáíôéêü ôñüðï ìåôÜäïóçò ôùí ðõñêáãéþí ðïõ êÜôù áðü óõãêåêñéìÝíåò óõíèÞêåò ìðïñåß íá áðïêôÞóåé êõñßáñ÷ï ñüëï óôçí åîÝëéîÞ ôïõò.
Ìßá íÝá öùôéÜ ðïõ áíÜâåé áðü êÜöôñá, ìåôáöñáæüìåíç áðü ôïí Áããëéêü üñï “spot fire“ óáí “óçìåéáêÞ öùôéÜ”, ïñßæåôáé óáí ìßá “öùôéÜ ðïõ áíÜâåé Ýîù áðü ôçí ðåñßìåôñï ôçò êýñéáò ðõñêáãéÜò áðü óðéíèÞñåò Þ áíáììÝíá ôåìÜ÷éá êáýóéìçò ýëçò ðïõ ìåôáöÝñïíôáé áðü ôïí áÝñá Þ ðïõ êáôñáêõëïýí”. Ïé óçìåéáêÝò öùôéÝò åßíáé Ýíáò áðü ôïõò óçìáíôéêüôåñïõò êéíäýíïõò ðïõ Ý÷ïõí íá áíôéìåôùðßóïõí ïé äáóïðõñïóâÝóôåò. ÊÜôù áðü óõíèÞêåò ðïõ åõíïïýí ôïí ôñüðï áõôü ìåôÜäïóçò áêüìç êáé ó÷åôéêÜ áñãÜ
êéíïýìåíåò ðõñêáãéÝò åßíáé äõíáôü íá ãßíïõí åðéêßíäõíåò êáé ìÜëéóôá ÷ùñßò ðñïåéäïðïßçóç êáèþò ìðïñïýí íá õðåñðçäÞóïõí êáé ôéò ðëáôýôåñåò áíôéðõñéêÝò æþíåò êáé íá åãêëùâßóïõí áðëïýò ðïëßôåò êáé äáóïðõñïóâÝóôåò. Ç êáôáíüçóç ôçò ëåéôïõñãßáò ôïõ ìç÷áíéóìïý áõôïý ìåôÜäïóçò ôçò ðõñêáãéÜò ìðïñåß íá âïçèÞóåé óôçí ðñüâëåøç ôçò ðéèáíüôçôáò ãéá åìöÜíéóç ôïõ öáéíïìÝíïõ êáé ôùí äéáóôÜóåþí ôïõ, óõìâÜëëïíôáò Ýôóé óôï íá ãßíåé ç äáóïðõñüóâåóç áðïôåëåóìáôéêüôåñç êáé áóöáëÝóôåñç.
2. ÁíÜëõóç ôïõ ìç÷áíéóìïý ìåôÜäïóçò ðõñêáãéÜò ìå êÜöôñåò
Ç ìåôÜäïóç ðõñêáãéÜò ìå êÜöôñåò åßíáé Ýíá éäéáßôåñá ðïëýðëïêï öáéíüìåíï ðïõ ç åìöÜíéóç êáé ç ÝêôáóÞ ôïõ åîáñôÜôáé áðü ôçí ýðáñîç ôñéþí ðáñáãüíôùí (Rothermel 1983):
á. Ôçí ýðáñîç êáôÜëëçëùí öëåãüìåíùí ôåìá÷éäßùí êáýóéìçò ýëçò (êáöôñþí),
â. Ôçí ýðáñîç äõíÜìåùí ãéá ôç ìåôáöïñÜ ôïõò êáé
ã. Ôçí ðéèáíüôçôá íá äçìéïõñãçèïýí íÝåò åóôßåò åêåß üðïõ åíáðïôßèåíôáé ïé êÜöôñåò.
2.1. ¾ðáñîç êáôÜëëçëùí êáöôñþí
Óå êÜèå äáóéêÞ ðõñêáãéÜ õðÜñ÷ïõí ÷éëéÜäåò ìéêñÜ ôåìá÷ßäéá êáýóéìçò ýëçò ðïõ ìðïñïýí óå êÜðïéï âáèìü íá ëåéôïõñãÞóïõí óáí êÜöôñåò. Áñ÷éêÜ, ïé óðßèåò ìðïñïýí íá ðáßîïõí áõôü ôïí ñüëï áëëÜ ðñïöáíþò ìüíï ãéá ìéêñÝò áðïóôÜóåéò êáèþò Ý÷ïõí ìéêñÞ “äéÜñêåéá æùÞò”. Ãéá ìåôÜäïóç ðõñêáãéÜò óå ìåãÜëåò áðïóôÜóåéò ïé êÜöôñåò ðñÝðåé íá Ý÷ïõí êáôÜëëçëá ÷áñáêôçñéóôéêÜ. Ãéá íá åßíáé Ýíá ôåìá÷ßäéï êáýóéìçò ýëçò êáôÜëëçëï ãéá íá ëåéôïõñãÞóåé óáí êÜöôñá ðñÝðåé íá åßíáé åýêïëï íá áðïêïëëçèåß áðü ôçí õðüëïéðç êáýóéìç ýëç êáé íá áíõøùèåß ìå ôç äýíáìç ôçò åðáãùãéêÞò óôÞëçò ðïõ äçìéïõñãåß ç ðõñêáãéÜ. Áõôü åîáñôÜôáé áðü ôç èÝóç ôïõ óôï ÷þñï (áðüóôáóç áðü ôï Ýäáöïò, ýðáñîç êáéãüìåíçò ýëçò êÜôù áðü áõôü), ôïí ôñüðï ðñïóêüëëçóÞò ôïõ óôçí õðüëïéðç äáóéêÞ ýëç ìåãÜëùí äéáóôÜóåùí (üóï åõêïëüôåñç ç áðïêüëëçóç ôüóï ìåãáëýôåñïò ï áñéèìüò áðü êÜöôñåò), áëëÜ êáé ôá áåñïäõíáìéêÜ ôïõ ÷áñáêôçñéóôéêÜ (õøçëüò áåñïäõíáìéêüò óõíôåëåóôÞò). Áêüìç, ôï ôåìá÷ßäéï ðñÝðåé íá åßíáé åýöëåêôï êáé áñêåôÜ ìåãÜëï ãéá íá êáßåé ãéá áñêåôÞ þñá þóôå íá öèÜóåé áíáììÝíï óôï Ýäáöïò, åíþ ðáñÜëëçëá ðñÝðåé íá åßíáé åëáöñý (÷áìçëü åéäéêü âÜñïò) ãéá íá ìåôáöåñèåß ìáêñéÜ áðü ôïí Üíåìï ìüëéò âãåé áðü ôçí Üìåóç Üíùóç ôçò åðáãùãéêÞò óôÞëçò ôçò ðõñêáãéÜò.
Áðü ôá ðáñáðÜíù åßíáé åìöáíÝò üôé ç ðéèáíüôçôá ìåôÜäïóçò ìå êÜöôñåò óå ìåãÜëåò áðïóôÜóåéò äéáöÝñåé áíÜëïãá ìå ôï äáóéêü ôýðï åîáñôþìåíç áðü ôçí åõêïëßá äçìéïõñãßáò êáöôñþí êáé ôá ÷áñáêôçñéóôéêÜ áõôþí. Ðáñáäåßãìáôïò ÷Üñç, ï öëïéüò ïñéóìÝíùí åéäþí åõêáëýðôïõ (Eucalyptus sp.) äçìéïõñãåß éäáíéêÝò êÜöôñåò: åõñßóêåôáé õøçëüôåñá áðü ôçí ðáñåäÜöéá âëÜóôçóç êáé íåêñÞ êáýóéìç ýëç, áíÜâåé ìå åôïéìüôçôá, áðïêïëëÜôáé åýêïëá óå ìåãÜëá ôìÞìáôá ðïõ êáßíå ãéá ðïëëÞ þñá, Ý÷åé ÷áìçëü åéäéêü âÜñïò êáé ðáñïõóéÜæåé áñêåôÜ ìåãÜëç áíôßóôáóç óôïí Üíåìï
(Ý÷åé õøçëü áåñïäõíáìéêü óõíôåëåóôÞ). Óôéò ðåñßöçìåò ìåãÜëåò ðõñêáãéÝò ôçò 16çò Öåâñïõáñßïõ ôïõ 1983 óôçí Áõóôñáëßá (Ash Wednesday fires) óôéò ïðïßåò ÷Üèçêáí åâäïìÞíôá ðÝíôå Üôïìá, åêáôïíôÜäåò ÷éëéÜäåò æþá êáé êáôáóôñÜöçêáí 2539 êáôïéêßåò, ðáñáôçñÞèçêå ìåôÜäïóç ìå êÜöôñåò óå áðïóôÜóåéò ìÝ÷ñé 10 ÷ëì. êÜíïíôáò ïõóéáóôéêÜ áäýíáôç ôç äáóïðõñüóâåóç üóï åðéêñáôïýóáí ïé áêñáßåò êáéñéêÝò óõíèÞêåò ðïõ ðñïêÜëåóáí ôç èåïìçíßá (Dorgelo 1984).
¢ëëç óçìáíôéêÞ ðçãÞ êáöôñþí åßíáé ôá íåêñÜ éóôÜìåíá äÝíôñá. Ï öëïéüò áõôþí ôùí äÝíäñùí åßíáé îåñüò êáé áðïêïëëÜôáé åýêïëá. Åðßóçò ôìÞìáôá ôïõ êïñìïý (êïñõöÞ, êëáäéÜ) óå ðñï÷ùñçìÝíç óÞøç åßíáé éäéáßôåñá åýöëåêôá êáé Ý÷ïõí ÷áìçëü åéäéêü âÜñïò. ¼ëá áõôÜ ãßíïíôáé éäáíéêÝò êÜöôñåò ðïõ ìðïñïýí íá ìåôáäþóïõí ôçí ðõñêáãéÜ óå ìåãÜëåò áðïóôÜóåéò åíþ ðáñÜëëçëá üôáí ôï éóôÜìåíï äÝíäñï áíÜøåé ðáñÜãåé ìåãÜëï áñéèìü áðü óðßèåò ðïõ åýêïëá äçìéïõñãïýí íÝåò åóôßåò óå ìéêñÞ áðüóôáóç (Brown and Davis 1973).
Áîßæåé íá óçìåéùèåß üôé ïé ðõñêáãéÝò ðïõ êáßíå óôïí õðüñïöï óðÜíéá ðñïêáëïýí ìåôÜäïóç ìå êÜöôñåò óå óçìáíôéêÞ áðüóôáóç. Ï áíþñïöïò áðïôåëåß åìðüäéï ðïõ óôáìáôÜåé ôéò êÜöôñåò áëëÜ êáé äõóêïëåýåé ôç äçìéïõñãßá éó÷õñÞò åðáãùãéêÞò óôÞëçò (Andrews and Chase 1989)
2.2. Áðüóôáóç ìåôáöïñÜò êáöôñþí
Ç ìåôÜäïóç ôçò ðõñêáãéÜò ìå êÜöôñåò ãßíåôáé óå áðüóôáóç áðü ôï ìÝôùðï ðïõ ðïéêßëëåé áðü ìåñéêÜ ìÝôñá ìÝ÷ñé áñêåôÜ ÷éëéüìåôñá êáé ðåñéãñÜöåôáé áíôßóôïé÷á óáí ìåôÜäïóç ìéêñÞò (ìåñéêÝò äåêÜäåò ìÝôñá) Þ ìåãÜëçò (åêáôïíôÜäåò Þ êáé ÷éëéÜäåò ìÝôñá) åìâÝëåéáò. Ç ðéï óçìáíôéêÞ äéáöïñÜ ìåôáîý ôïõò, åêôüò áðü ôçí ßäéá ôçí áðüóôáóç ìåôÜäïóçò, åßíáé ôï åÜí ïé êÜöôñåò óçêþíïíôáé õøçëÜ áðü ôçí åðáãùãéêÞ óôÞëç êáé ìåôáöÝñïíôáé óå óçìåßá ðÝñá áðü åêåß üðïõ èá âñßóêåôáé ôï ìÝôùðï ôçò êõñßùò ðõñêáãéÜò óå ìåñéêÜ ëåðôÜ. Ç ìåôÜäïóç ìéêñÞò åìâÝëåéáò ãåíéêÜ äçìéïõñãåß ðïëý ëéãüôåñá ðñïâëÞìáôá áðü üôé ç ìåôÜäïóç óå ìåãÜëç áðüóôáóç.
Ç ôñï÷éÜ ðïõ áêïëïõèåß ìßá êÜöôñá êáé êáôÜ óõíÝðåéá ç ôåëéêÞ áðüóôáóç ìåôÜäïóçò åîáñôÜôáé áðü ðïëëïýò áëëçëïåðçñåáæüìåíïõò ðáñÜãïíôåò óçìáíôéêüôåñïé ôùí ïðïßùí åßíáé:
á. Ç Ýíôáóç ôçò öëüãáò ôïõ ìåôþðïõ (kW/m). ¼óï ìåãáëýôåñç áõôÞ ôüóï ìåãáëýôåñï ôï áñ÷éêü ýøïò óôï ïðïßï ìðïñïýí íá ìåôáöåñèïýí ïé êÜöôñåò. Ãéá ôï äáóïðõñïóâÝóôç ôï ìÝóï ìÞêïò óõíå÷ïýò öëüãáò áðïôåëåß ôçí êáëýôåñç Ýíäåéîç áõôÞò ôçò Ýíôáóçò.
â. Ç Ýíôáóç, ç öïñÜ êáé ôá ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôïõ ðåäßïõ ôïõ áíÝìïõ. ¼óï éó÷õñüôåñïò ï Üíåìïò ôüóï ìåãáëýôåñç ç áðüóôáóç ìåôáöïñÜò ãéá ôï ßäéï áñ÷éêü ýøïò.
ã. Ôá ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôçò êÜöôñáò (áåñïäõíáìéêüò óõíôåëåóôÞò, ìÝãåèïò, âÜñïò). Ï óõíäõáóìüò ôïõò åðçñåÜæåé ôüóï ôï ìÝãéóôï áñ÷éêü ýøïò üóï êáé ôï ñõèìü ðôþóçò êáèþò ìåôáöÝñåôáé áðü ôïí Üíåìï.
ä. Ôï áíÜãëõöï. ÁíÜëïãá ìå ôï ðüóï áðüôïìï åßíáé êáé óå óõíÜñôçóç ìå ôç èÝóç óôçí ðëáãéÜ áðü üðïõ ðñïÝñ÷åôáé ç êÜöôñá (âÜóç ðëáãéÜò, ìÝóç, êïñõöÞ), åðçñåÜæåé óçìáíôéêÜ ôçí ôåëéêÞ ôñï÷éÜ ôçò.
2.3. Ç ðéèáíüôçôá äçìéïõñãßáò íÝùí åóôéþí
Ãéá íá äçìéïõñãçèåß ìéá íÝá åóôßá óôï óçìåßï üðïõ ðñïóãåéþíåôáé ìßá êÜöôñá áðáéôåßôáé ðñïöáíþò íá õðÜñ÷åé åêåß óõíå÷Þò íåêñÞ åýöëåêôç êáýóéìç ýëç ëåðôþí äéáóôÜóåùí (îåñÜ ÷üñôá, âåëüíåò). Ç áðïôåëåóìáôéêÞ üìùò ìåôáöïñÜ èåñìüôçôáò äåí åßíáé ðÜíôá åîáóöáëéóìÝíç êáèþò áõôü åîáñôÜôáé áðü ôïí ôñüðï êáé ôï áêñéâÝò óçìåßï óôï ïðïßï åíáðïôßèåôáé ç êÜöôñá. Ç ðéèáíüôçôá Ð(Å) Ýíáñîçò êáéíïýñéáò åóôßáò óôï óçìåßï áõôü êõìáßíåôáé ðÜñá ðïëý åîáñôþìåíç áðü ôïõò åîÞò ðáñÜãïíôåò:
á. Ôá ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôçò êÜöôñáò ùò ðçãÞò èåñìüôçôáò. Åäþ ðåñéëáìâÜ-íåôáé ôï ìÝãåèïò ôçò êÜöôñáò, áðü ôï ïðïßï åîáñôÜôáé ç äéÜñêåéá êáýóçò áëëÜ êáé ç Ýíôáóç ôçò åêëõüìåíçò èåñìüôçôáò (ó÷Þìá 1). Ï Üíåìïò ìðïñåß íá âïçèÞóåé óôçí áýîçóç ôçò Ýêëõóçò èåñìüôçôáò üðùò óõìâáßíåé óôçí ðåñßðôùóç ôùí áíáììÝíùí ôóéãÜñùí.
â. Ôçí åõêïëßá Ýíáõóçò ôçò êáýóéìçò ýëçò. Ç æùíôáíÞ êáýóéìç ýëç áëëÜ êáé ç íåêñÞ êáýóéìç ýëç ìåãÜëùí äéáóôÜóåùí êáôÜ êáíüíá áíáöëÝãïíôáé ðïëý äýóêïëá. Åîáßñåóç áðïôåëïýí ïé íåêñïß êáôáêåßìåíïé êïñìïß ðïõ åßíáé óå êáôÜóôáóç ðñï÷ùñçìÝíçò óÞøçò. Ãéá ôç íåêñÞ ëåðôÞ êáýóéìç ýëç (< 0,6 cm) êõñßáñ÷ï ñüëï ðáßæåé ç ðåñéå÷üìåíç óå áõôÞí õãñáóßá. Åðßóçò óçìáíôéêÞ åßíáé ç èåñìïêñáóßá ôçò êáýóéìçò ýëçò ç ïðïßá åîáñôÜôáé áðü ôï âáèìü Ýêèåóçò áõôÞò óôéò áêôßíåò ôïõ Þëéïõ (ðïóïóôü óêßáóçò ðñïåñ÷üìåíçò áðü ôïí áíþñïöï Þ áðü ôçí ýðáñîç íåöþí) êáé ôç èåñìïêñáóßá ôïõ áÝñá.
3. ÌåôÜäïóç ìå êÜöôñåò óôéò äáóéêÝò ðõñêáãéÝò óôçí ÅëëÜäá
Óôçí ÅëëÜäá ç ìåôÜäïóç ìåãÜëçò åìâÝëåéáò åßíáé óõíçèéóìÝíï öáéíüìåíï óôéò ðõñêáãéÝò äáóþí ÷áëåðßïõ ðåýêçò (Pinus halepensis) éäéáßôåñá üôáí õðÜñ÷åé ðõêíüò õðüñïöïò áåéöýëëùí ðëáôõöýëëùí ðïõ ç áíÜöëåîÞ ôïõ ðñïêáëåß áíÜöëåîç êáé ôçò êüìçò ôùí ðåýêùí åíþ ðáñÜëëçëá äßíåé ôçí åíÝñãåéá ãéá ôç äçìéïõñãßá éó÷õñÞò åðáãùãéêÞò óôÞëçò. Ïé ðéï óõíçèéóìÝíåò êÜöôñåò åßíáé ïé ëåðôÝò Üêñåò ôùí êëáäéþí (2-3 mm) ìå ôéò âåëüíåò ôïõò, öýëëá èÜìíùí êáé éäéáßôåñá áíáññé÷þìåíùí öõôþí üðùò ï áñêïõäüâáôïò (Smilax aspera) êáé ôìÞìáôá áðü ôïõò êþíïõò ôùí ðåýêùí (êïõêïõíÜñåò). Åäþ ðñÝðåé íá óçìåéùèåß üôé ç åðéêñáôïýóá óå ïñéóìÝíïõò áíôßëçøç üôé ïé êþíïé åêñÞãíõíôáé êáé åêôïîåýïíôáé óå áðüóôáóç åêáôïíôÜäùí ìÝôñùí äåí äéêáéïëïãåßôáé áðü ôç ãíþóç ôùí öõóéêþí äõíÜìåùí ðïõ åíåñãïýí áëëÜ êáé áðü ðáñáôçñÞóåéò óôçí ðñÜîç (Êáúëßäçò 1990). Ïé êëåéóôïß êþíïé ðñÜãìáôé áíïßãïõí ìå ôç èåñìüôçôá ôçò ðõñêáãéÜò áðåëåõèåñþíïíôáò ôïõò óðüñïõò ôïõò. Öëåãüìåíá ôìÞìáôÜ ôïõò Þ êáé ïëüêëçñïé êþíïé åßíáé äõíáôü íá áñðá÷èïýí áðü ôçí åðáãùãéêÞ óôÞëç ÷Üñç óôïí õøçëü ôïõò áåñïäõíáìéêü óõíôåëåóôÞ êáé íá ãßíïõí áðïôåëåóìáôéêÝò êÜöôñåò ìåôáöÝñïíôáò ôçí ðõñêáãéÜ ìåñéêÝò åêáôïíôÜäåò ìÝôñá. Éäéáßôåñá ðñïâëÞìáôá äçìéïõñãåß ç áðüóðáóç ôùí êþíùí áðü ôá êëáäéÜ êáé ç êýëéóÞ ôïõò ìå ôç âáñýôçôá ðñïò ôá êáôÜíôç ôçò ðëáãéÜò, üôáí õðÜñ÷åé ìåãÜëç êëßóç. Áõôü Ý÷åé óáí áðïôÝëåóìá ôï Üíáììá íÝáò öùôéÜò ÷áìçëÜ óôï âÜèïò ôçò ÷áñÜäñáò ç ïðïßá ìå ôç âïÞèåéá ôçò êëßóçò áñ÷ßæåé êáéíïýñéá åîÜðëùóç ðñïò ôá åðÜíù äçìéïõñãþíôáò êßíäõíï ãéá ôïõò äáóïðõñïóâÝóôåò. Åêôüò
áðü ôïõò êþíïõò, êáôáêåßìåíïé êïñìïß êáé êëáäéÜ ìðïñïýí åðßóçò íá êõëÞóïõí äçìéïõñãþíôáò áíôßóôïé÷á ðñïâëÞìáôá.
Ìéêñüôåñá åßíáé êáôÜ êáíüíá ôá ðñïâëÞìáôá äçìéïõñãßáò íÝùí åóôéþí óå ìåãÜëç áðüóôáóç óå ðõñêáãéÝò áåéöýëëùí ðëáôõöýëëùí ÷ùñßò áíþñïöï ôüóï áðü ìåôáöïñÜ êáöôñþí ìå ôïí Üíåìï üóï êáé áðü êýëéóç öëåãïìÝíùí ôåìá÷éäßùí ðñïò ôá êáôÜíôç.
4. Ðñüâëåøç ôçò ìÝãéóôçò áðüóôáóçò äçìéïõñãßáò íÝùí åóôéþí áðü êÜöôñåò
Ç ðñüâëåøç ôçò ìÝãéóôçò áðüóôáóçò óôçí ïðïßá åßíáé äõíáôü íá äçìéïõñãçèïýí íÝåò åóôßåò áðü êÜöôñåò ìðïñåß íá âïçèÞóåé óçìáíôéêÜ óôï ó÷åäéáóìü áíôéìåôþðéóçò ìåãÜëùí ðõñêáãéþí êáé ôç ìåßùóç ôùí êéíäýíùí ãéá ôïõò äáóïðõñïóâÝóôåò. Åðßóçò, ç ãíþóç áõôÞ ìðïñåß íá âïçèÞóåé óôçí åêôßìçóç ãéá ôçí ðéèáíÞ ðñïÝëåõóç ìéáò äåýôåñçò ðõñêáãéÜò (åìðñçóìüò Þ ìåôÜäïóç ìå êÜöôñá).
Ç ðñüâëåøç ôïõ âåëçíåêïýò ðïõ ìðïñïýí íá Ý÷ïõí ïé êÜöôñåò åßíáé ïðùóäÞðïôå ðåñßðëïêç. Ôá õðÜñ÷ïíôá ìïíôÝëá ãéá ôï óêïðü áõôü åßíáé ëßãá, ðåñßðëïêá êáé áôåëÞ êáé ôá äåäïìÝíá ðïõ áðáéôïýíôáé åßíáé áñêåôÜ. Ôï ðéï ïëïêëçñùìÝíï âïÞèçìá ðïõ õðÜñ÷åé ãéá ôï óêïðü áõôü åßíáé ôï óýóôçìá ðñüâëåøçò óõìðåñéöïñÜò ôùí äáóéêþí ðõñêáãéþí BEHAVE ôçò ÄáóéêÞò Õðçñåóßáò ôùí ÇÐÁ êáé óõãêåêñéìÝíá ôï õðïóýóôçìÜ ôïõ BURN-Part 2 (Andrews and Chase 1989). Óôï õðïóýóôçìá áõôü ðåñéëáìâÜíåôáé Ýíá ðïëýðëïêï ìïíôÝëï õðïëïãéóìïý ôçò äõíáôÞò áðüóôáóçò ìåôÜäïóçò ðõñêáãéÜò ìå êÜöôñåò ðïõ ðñïÝñ÷ïíôáé áðü ìåìïíùìÝíá äÝíôñá (Albini 1979), êáéãüìåíïõò óùñïýò äáóéêÞò êáýóéìçò ýëçò (Albini 1981) áëëÜ êáé ðõñêáãéÝò åðéöáíåßáò ðïõ ïäçãïýíôáé áðü ôïí Üíåìï (Albini 1983). Óôçí åñãáóßá ôïõ Albini Ýãéíáí áñêåôÝò áðëïðïéÞóåéò áðü ôïõò Chase (1984) êáé Morris (1987) ãéá ôçí áðïôåëåóìáôéêÞ åíóùìÜôùóç ôïõ ìïíôÝëïõ óôï BEHAVE.
Ï ðßíáêáò 1 ðáñïõóéÜæåé Ýíá áðëü ìïíôÝëï õðïëïãéóìïý ôçò ìÝãéóôçò äõíáôÞò áðüóôáóçò ìåôÜäïóçò ðõñêáãéÜò âáóéóìÝíï óôçí ôá÷ýôçôá ôïõ áíÝìïõ êáé óôï ÷ñüíï ðïõ ÷ñåéÜæåôáé Ýíá ôåìá÷ßäéï äáóéêÞò êáýóéìçò ýëçò ãéá íá êáåß. Ï ÷ñüíïò (t) áõôüò óå äåõôåñüëåðôá äßíåôáé áðü ôïí ôýðï (Anderson 1969):
756
t = -----------
ó
üðïõ: ó : ï ëüãïò åðéöÜíåéáò ðñïò üãêï ôïõ ôåìá÷éäßïõ ôçò êáýóéìçò ýëçò
åêöñáæüìåíïò óå cm2/cm3 .
üðïõ ç äéÜìåôñïò åêöñÜæåôáé óå cm.
Ïé ôéìÝò ìÝãéóôçò áðüóôáóçò ìåôÜäïóçò ðõñêáãéÜò ôïõ ðßíáêá 1 áðïôåëïýí ôï áðüëõôá ìÝãéóôï äõíáôü. Âáóßæïíôáé óôçí õðüèåóç üôé ï Üíåìïò ðáñáóýñåé ôá ôåìá÷ßäéá ìå ôá÷ýôçôá ßóç ìå ôç äéêÞ ôïõ. Óôçí ðñáãìáôéêüôçôá ôá óùìáôßäéá ìåôáöÝñïíôáé ìå ßóç Þ ìéêñüôåñç ôá÷ýôçôá áðü ôçí ôá÷ýôçôá ôïõ áíÝìïõ. Ôá ìéêñüôåñùí äéáóôÜóåùí êáé åëáöñýôåñá ôåìá÷ßäéá åßíáé äõíáôü íá ìåôáöåñèïýí ìáêñýôåñá áðü ôçí áðüóôáóç ðïõ áíáöÝñåôáé óôïí ðßíáêá 1 üôáí üìùò ôá õðïëåßììáôÜ ôïõò öèÜóïõí óôï Ýäáöïò èá Ý÷ïõí Þäç óâÞóåé. Ðáñáäåßãìáôïò ÷Üñç, ï Êáúëßäçò (1990) äåß÷íåé óå öùôïãñáößåò öýëëá Smilax aspera ðïõ ìåôáöÝñèçêáí ìå ìéêñÞ ôá÷ýôçôá áíÝìïõ óå áðüóôáóç ìÝ÷ñé 2 ÷ëì. êáé êëáäÜêéá äéáìÝôñïõ 2-3 mm ðïõ Ýöèáóáí ìÝ÷ñé 1 ÷ëì áðü ôï ìÝôùðï óôç ìåãÜëç ðõñêáãéÜ ôçò ÊáóóÜíäñáò
ôïõ Éïõëßïõ 1981. Ôá óùìáôßäéá áõôÜ äåí èá Þôáí äõíáôü íá ìåôáäþóïõí ôçí ðõñêáãéÜ åêåß ãéáôß èá åß÷áí óâÞóåé ðñéí ðñïóãåéùèïýí óå áõôÞ ôçí áðüóôáóç. Ïé áíáöåñüìåíåò óôïí ðßíáêá 1 ôéìÝò ìåôÜäïóçò åßíáé ðñáãìáôéêÜ ìÝãéóôåò áëëÜ ëïãéêÜ åßíáé äõíáôü íá óõìâïýí óõ÷íÜ óôçí ðñÜîç. Ôá ìåãáëýôåñá êáé âáñýôåñá óùìáôßäéá ìåôÜ ôçí ðñïò ôá Üíù ìåôáöïñÜ ôïõò ìå ôçí åðáãùãéêÞ óôÞëç ôçò ðõñêáãéÜò ìüëéò âãïõí áðü áõôÞ êáé ðáñáìåßíïõí ìüíï õðü ôçí åðßäñáóç ôïõ áíÝìïõ, ëüãù ôïõ âÜñïõò ôïõò, áêïëïõèïýí ó÷åôéêÜ áðüôïìç êáèïäéêÞ ðïñåßá êáé óõíáíôïýí ôï Ýäáöïò ðïëý åíùñßôåñá áðü ôçí áðüóôáóç ðïõ áíáöÝñåôáé óôïí ðßíáêá 1. ¸÷ïíôáò âÝâáéá áñêåôü õðïëåéðüìåíï ÷ñüíï êáýóçò áðïôåëïýí åðéêßíäõíåò êÜöôñåò.
Áðü ôéò áêñáßåò ôéìÝò ôïõ ðßíáêá 1 ãéá ôåìá÷ßäéá ìåãÜëùí äéáóôÜóåùí äéêáéïëïãïýíôáé êáé ïé åîáéñåôéêÜ ìåãÜëåò áðïóôÜóåéò ìåôÜäïóçò ðïõ Ý÷ïõí ðáñáôçñçèåß óôçí Áõóôñáëßá. Åðßóçò ãßíåôáé êáôáíïçôü ãéáôß óõ÷íÜ ç áðüóôáóç ìåôÜäïóçò óôçí ÅëëÜäá öèÜíåé ôá 500-900 m (êëáäÜêéá äéáìÝôñïõ 2-4 mm, Üíåìïò 6 ìðùöüñ), ìå ðåñéóóüôåñï óõíçèéóìÝíç ôçí ðåñßðôùóç ìåôÜäïóçò óôá 100-200 m (Êáúëßäçò 1990).
5. Áíôéìåôþðéóç ôùí ðõñêáãéþí üôáí õðÜñ÷åé ìåôÜäïóç ìå êÜöôñåò
Ç ìåôÜäïóç ìå êÜöôñåò áðïôåëåß Ýíá áðü ôá óçìáíôéêüôåñá ðñïâëÞìáôá êáé êéíäýíïõò ðïõ áíôéìåôùðßæïõí ïé äõíÜìåéò äáóïðõñüóâåóçò. Óå ðåñßðôùóç ìåãÜëçò ðõñêáãéÜò õøçëÞò Ýíôáóçò óõíïäåõüìåíçò áðü ìáæéêÞ ìåôÜäïóç ìå êÜöôñåò óå ìåãÜëåò áðïóôÜóåéò (> 500-800 m) ç áíôéìåôþðéóç åßíáé ïõóéáóôéêÜ áäýíáôç (Brown and Davis 1973) üôáí õðÜñ÷åé óõíÝ÷åéá êáýóéìçò ýëçò. Ç ôïðïèÝôçóç äáóïðõñïóâåóôéêþí äõíÜìåùí ìðñïóôÜ áðü ôï êéíïýìåíï ìÝôùðï åßíáé éäéáßôåñá ñéøïêßíäõíç êáé êáôÜ êáíüíá áíáðïôåëåóìáôéêÞ. Ï åãêëùâéóìüò ôïõò åßíáé ðïëý ðéèáíüò êáé ãé’ áõôü ðñÝðåé íá åðé÷åéñåßôáé ìüíï üôáí õðÜñ÷åé áíÜãêç ðñïóôáóßáò êÜðïéùí åõáßóèçôùí åãêáôáóôÜóåùí êáé ìå ôçí ðñïûðüèåóç ýðáñîçò áðïøéëùìÝíùí æùíþí áóöáëåßáò êáé äéåîüäùí äéáöõãÞò. Ïé äõíÜìåéò ôçò äáóéêÞò êáé ôçò ðõñïóâåóôéêÞò õðçñåóßáò ðïõ ëáíèáóìÝíá ôïðïèåôïýíôáé ðÜíù óå äñüìïõò ìðñïóôÜ áðü ôï ìÝôùðï, óõíÞèùò áíáãêÜæïíôáé íá ôñáðïýí óå öõãÞ üôáí ðëçóéÜóïõí ïé öëüãåò ãéáôß äÝ÷ïíôáé êáðíü, èåñìÜ áÝñéá êáé Ýíôáóç áêôéíïâïëßáò ðÝñá áðü ôá áíåêôÜ üñéá åíþ ðáñÜëëçëá äéáðéóôþíïõí üôé ç ðõñêáãéÜ Ý÷åé ìåôáäïèåß ðßóù ôïõò. Óå ôÝôïéåò ðåñéðôþóåéò ç óùóôÞ áíôéìåôþðéóç åßíáé ç ðñïóðÜèåéá êáôÜóâåóçò ôùí ðëåõñþí êáé ôùí íþôùí ôçò ðõñêáãéÜò þóôå íá ìåéùèåß ç êáéãüìåíç Ýêôáóç êáé íá áðïöåõ÷èåß ç ìåôáôñïðÞ ôïõò óå íÝá ìÝôùðá óå ðåñßðôùóç áëëáãÞò ôçò êáôåýèõíóçò ôïõ áíÝìïõ. ÐáñÜëëçëá, óå áíáìïíÞ âåëôßùóçò ôùí óõíèçêþí (êáéñéêþí, êáýóéìçò ýëçò, ôïðïãñáößáò), ðñÝðåé íá ãßíåôáé ðñïóðÜèåéá êáëïý ó÷åäéáóìïý ãéá ôçí áíôéìåôþðéóç ôçò ðõñêáãéÜò ìå åðáñêåßò äõíÜìåéò áðü ðëåïíåêôéêÞ èÝóç. Ôáõôü÷ñïíá, ðñÝðåé íá ãßíåôáé Ýãêáéñá ðñïóðÜèåéá áðïìÜêñõíóçò ôùí ðïëéôþí ãéáôß ìç ãíùñßæïíôáò ôïí êßíäõíï ìðïñïýí åýêïëá íá âñåèïýí åãêëùâéóìÝíïé áðü ôéò öëüãåò.
Ôá ðáñáðÜíù óõíÞèùò óõìâáßíïõí õðü áêñáßåò óõíèÞêåò (ôá÷ýôçôá áíÝìïõ >50 ÷ëì/þñá ãéá ôç ìåôáöïñÜ óå ìåãÜëåò áðïóôÜóåéò, õãñáóßá ëåðôÞò íåêñÞò êáýóéìçò ýëçò <6-7%). Ïé óõíèÞêåò áõôÝò óõíÞèùò åðéêñáôïýí ãéá ìéêñü ó÷åôéêÜ ÷ñïíéêü äéÜóôçìá. Ðáñáäåßãìáôïò ÷Üñç, ôï ìåëôÝìé êáôÜ êáíüíá ìåéþíåôáé óå Ýíôáóç êáôÜ ôéò íõêôåñéíÝò þñåò åíþ ç
õãñáóßá ôçò êáýóéìçò ýëçò óôáäéáêÜ áõîÜíåôáé ìå ôçí áýîçóç ôçò ó÷åôéêÞò õãñáóßáò ôïõ áÝñá áñãÜ ôï áðüãåõìá êáé öèÜíåé ôï ìÝãéóôï êáôÜ ôá îçìåñþìáôá. Åßíáé åðßóçò ðñïâëÝøéìåò Üëëåò áëëáãÝò ôïõ áíÝìïõ (èáëÜóóéá êáé áðüãåéïò áýñá, Üíåìïé ðñïò ôá áíÜíôç (çìÝñá) Þ ôá êáôÜíôç (íýêôá) ôùí ðëáãéþí êáé ôùí êïéëÜäùí). Ç ðñüâëåøç ôçò èÝóçò ôçò ðõñêáãéÜò êáôÜ ôï ÷ñüíï ðïõ èá âåëôéùèïýí ïé óõíèÞêåò êáé ï ó÷åäéáóìüò áðïôåëåóìáôéêÞò áíôéìåôþðéóçò õðü áõôÝò ôéò óõíèÞêåò áðïôåëåß ôçí êáëýôåñç ôáêôéêÞ. Áõôü áðáéôåß:
á. ¸ãêáéñç áíáãíþñéóç êáé åðéëïãÞ èÝóçò áíôéìåôþðéóçò (÷áìçëÞ Þ áñáéÞ âëÜóôçóç, áíôéðõñéêÞ æþíç, äñüìïé).
â. ÓõãêÝíôñùóç êáé ðñïåôïéìáóßá ôùí êáôÜëëçëùí åðßãåéùí êáé åíáÝñéùí äõíÜìåùí.
ã. Ó÷åäéáóìü ôïõ ôñüðïõ áíôéìåôþðéóçò, åíçìÝñùóç ôùí åìðëåêïìÝíùí êáé êáëü óõíôïíéóìü (ó÷Þìá 2). Óôï ó÷åäéáóìü ôïõ ôñüðïõ áíôéìåôþðéóçò ôïõ ìåôþðïõ ðåñéëáìâÜíåôáé êáé ç óçìáíôéêÞ áðüöáóç ôçò ÷ñÞóçò ôïõ áíôßðõñïò. Ç ëýóç áõôÞ åßíáé óõ÷íÜ ç ìüíç åðéëïãÞ ðïõ äßíåé ðéèáíüôçôåò ãéá áíá÷áßôéóç ôïõ ìåôþðïõ. Ðñïûðüèåóç âÝâáéá áðïôåëåß ç êáëÞ ãíþóç ôçò ôå÷íéêÞò ôïõ áíôßðõñïò êáé ç ýðáñîç êáôÜëëçëá åêðáéäåõìÝíïõ êáé ðåéèáñ÷çìÝíïõ ðñïóùðéêïý.
Óôçí áíôéìåôþðéóç ðõñêáãéþí óôéò ïðïßåò ðáñáôçñåßôáé åêôåôáìÝíç ìåôÜäïóç ìå êÜöôñåò óçìáíôéêü ñüëï ìðïñïýí íá ðáßîïõí:
á. Ïé åðéíþôéïé ðõñïóâåóôÞñåò (ü÷é ãåùñãéêïß øåêáóôÞñåò) öåñüìåíïé áðü êáôÜëëçëï ðñïóùðéêü êáëÞò öõóéêÞò êáôÜóôáóçò. Ìå ôç äõíáôüôçôá Üìåóçò ðñïóÝããéóçò-êáôÜóâåóçò êÜèå ìéêñÞò íÝáò åóôßáò ðïõ ðñïóöÝñïõí ìåéþíïõí ôçí áíÜãêç äçìéïõñãßáò åãêáôÜóôáóçò óùëÞíùí Þ ìåôáêßíçóçò ï÷çìÜôùí ðïõ åßíáé ÷ñïíïâüñåò êáé äåí åîáóöáëßæïõí ôç ãñÞãïñç áíôéìåôþðéóç áðïìáêñõóìÝíùí íÝùí åóôéþí óå äýóâáôá óçìåßá.
â. Ïé åðéâñáäõíôéêÝò ïõóßåò ìáêñÜò äéáñêåßáò (long-term fire retardants). ÁõôÝò ìðïñïýí íá øåêáóôïýí äßðëá óå áíôéðõñéêÝò æþíåò, áðü ôï Ýäáöïò Þ áðü ôïí áÝñá, áñêåôÝò þñåò ðñéí öèÜóåé ôï ìÝôùðï ôçò ðõñêáãéÜò. Ìå ôçí êÜëõøç åíüò ðëÜôïõò 50-100 m ðáñÜëëçëá ìå ôç æþíç, áðü ôçí áíôßèåôç ðëåõñÜ áðü åêåßíç ðïõ ðëçóéÜæåé ôï ìÝôùðï, ïé ðéèáíüôçôåò íá áíÜøåé óôç æþíç áõôÞ åóôßá áðü êÜöôñåò ïõóéáóôéêÜ ìçäåíßæåôáé êáèþò åðßóçò êáé ç ðéèáíüôçôá íá ðåñÜóåé ç ðõñêáãéÜ óôçí Üëëç ðëåõñÜ ôçò æþíçò ìå áêôéíïâïëßá. Ç ÷ñÞóç áõôÞ ôùí åðéâñáäõíôéêþí ïõóéþí ìðïñåß íá åßíáé éäéáßôåñá èåôéêÞ óôçí ðåñßðôùóç ôïõ áíôßðõñïò.
ã. Ôá åíáÝñéá ìÝóá. Éäéáßôåñá èåôéêüò åßíáé ï ñüëïò ôùí ìÝóùí áõôþí üôáí ìðïñïýí íá áíåöïäéÜæïíôáé ìå íåñü Þ áöñü áðü ìéêñÞ áðüóôáóç. Ãéá ôï óêïðü áõôü éäéáßôåñá êáôÜëëçëá åßíáé ôá åëéêüðôåñá ìå ðõñïóâåóôéêü êÜäï êáé ôá áìößâéá áåñïóêÜöç. ¼ôáí ãßíåôáé áíôéìåôþðéóç óå ìéá áíôéðõñéêÞ æþíç êáé éäßùò üôáí åöáñìüæåôáé ôï áíôßðõñ, ôá ìÝóá áõôÜ ðñÝðåé íá ðåôïýí óôçí ðåñéï÷Þ, óå åôïéìüôçôá êáé óå óõíå÷Þ åðáöÞ ìå ôï Ýäáöïò. ¸ôóé, ìðïñïýí íá åíçìåñþíïõí ãéá êÜèå íÝá åóôßá ôéò åðßãåéåò äõíÜìåéò êáé ìåôÜ áðü óõíåííüçóç ìáæß ôïõò íá åðåìâáßíïõí áìÝóùò ãéá íá ôçí êáôáðíßîïõí.
6. ÓõìðåñÜóìáôá
Áðü ôá ðáñáðÜíù åßíáé åìöáíÝò üôé ç ìåôÜäïóç ðõñêáãéþí ìå êÜöôñåò áðïôåëåß Ýíá áðü ôá ìåãáëýôåñá ðñïâëÞìáôá ðïõ áíôéìåôùðßæïõí ïé äõíÜìåéò äáóïðõñüóâåóçò. Ç åðéðüëáéç áíôéìåôþðéóç ìéáò ôÝôïéáò ðõñêáãéÜò ìðïñåß óôçí êáëýôåñç ðåñßðôùóç íá ïäçãÞóåé óôç óðáôÜëç ðñïóðáèåéþí ôïõ ðñïóùðéêïý êáé óôç ÷åéñüôåñç íá èÝóåé æùÝò êáé ï÷Þìáôá óå êßíäõíï åãêëùâéóìïý áðü ôéò öëüãåò. Áðáéôåßôáé êáëüò ó÷åäéáóìüò ðïõ íá áíáãíùñßæåé ôá üñéá ôïõ åöéêôïý áëëÜ êáé ôéò õðÜñ÷ïõóåò åõêáéñßåò êáé ïðùóäÞðïôå êáëüò óõíôïíéóìüò ìå óùóôÞ áîéïðïßçóç äõíÜìåùí ãéá íá åîáóöáëßóåé ôïí Ýëåã÷ï ôçò ðõñêáãéÜò óôïí óõíôïìüôåñï äõíáôü ÷ñüíï.
