http://pontosworld.com/index.php?option=com_content&task=view&id=615&Itemid=63 Βρέθηκε μαζικός τάφος Ελλήνων στη Σαμψούντα
Mar 28, 2008 at 10:52 AM
Image Από τις 23 Μαρτίου τα τουρκικά πρακτορεία ειδήσεων Mynet-Haber, Κent-Haber κ.ά. ενημέρωναν ότι στην περιοχή της Σαμψούντας (Αμισού), στο παλιό ελληνικό χωριό Γιαζισιλάρ, βρέθηκε ομαδικός τάφος Ελλήνων. Τα οστά βρέθηκαν τυχαία κατά τη διάρκεια εργασιών σε σχολείο του χωριού, ενώ σύμφωνα με τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων οι εργάτες πέταξαν τα οστά στο ποτάμι της περιοχής. Ο κάτοικοι του χωριού όπου βρέθηκε ο ομαδικός τάφος, υποστηρίζουν ότι υπάρχουν και ερείπια από τέσσερις ελληνικές εκκλησίες. Μία απ' αυτές βρισκόταν εκεί, που σήμερα έχει κατασκευαστεί το σχολείο.
Βρέθηκε μαζικός τάφος Ελλήνων στη Σαμψούντα
Του Βλάση Αγτζίδη (*)
Από τις 23 Μαρτίου τα τουρκικά πρακτορεία ειδήσεων Mynet-Haber, Κent-Haber κ.ά. ενημέρωναν ότι στην περιοχή της Σαμψούντας (Αμισού), στο παλιό ελληνικό χωριό Γιαζισιλάρ, βρέθηκε ομαδικός τάφος Ελλήνων. Τα οστά βρέθηκαν τυχαία κατά τη διάρκεια εργασιών σε σχολείο του χωριού, ενώ σύμφωνα με τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων οι εργάτες πέταξαν τα οστά στο ποτάμι της περιοχής. Ο κάτοικοι του χωριού όπου βρέθηκε ο ομαδικός τάφος, υποστηρίζουν ότι υπάρχουν και ερείπια από τέσσερις ελληνικές εκκλησίες. Μία απ' αυτές βρισκόταν εκεί, που σήμερα έχει κατασκευαστεί το σχολείο.
Είναι γνωστό ότι στην περιοχή αυτή διεπράχθησαν αγριότητες κατά του ελληνικού πληθυσμού και αρκετά ελληνικά χωριά πυρπολήθηκαν μαζί με τους κατοίκους τους. Το ενδιαφέρον είναι ότι για πρώτη φορά το γεγονός δεν απεκρύβη αλλά αντιθέτως προβλήθηκε, κάτι που δείχνει την ωρίμανση της τουρκικής κοινωνίας. Τα τελευταία χρόνια έχει εμφανιστεί ένα ρεύμα Τούρκων αριστερών και αντικεμαλικών ιστορικών, που δεν διστάζει να αναφέρεται με τόλμη στις εθνικές εκκαθαρίσεις που πραγματοποιήθηκαν τότε.
Τα ιστορικά γεγονότα
Η Νεότουρκοι εθνικιστές, στρατιωτικοί στο επάγγελμα, κατέλαβαν με πραξικόπημα την εξουσία στην Οθωμανική Αυτοκρατορία το 1908. Με τη ένταση που διακρίνει το μιλιταρισμό, αποφάσισαν επισήμως το 1908 την οριστική επίλυση του εθνικού ζητήματος με την εξόντωση των χριστιανικών κοινοτήτων και την βίαιη μετατροπή της πολύγλωσσης και πολυεθνικής ισλαμικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σε έθνος-κράτος των Τούρκων.
Ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος θα ευνοήσει τα σχέδιά τους. Οι Αρμένιοι, οι Έλληνες (του Πόντου, της Ιωνίας, της υπόλοιπης Μικράς Ασίας, της Ανατολικής Θράκης), οι Ασσυροχαλδαίοι και οι Αραμαίοι θα βρεθούν στο στόχαστρο της εθνικιστικής τους πολιτικής.
Από το Νοέμβριο του 1916 άρχισε η εξόντωση των Ελλήνων του δυτικού Πόντου. Ο πρόξενος της συμμαχικής προς την Τουρκία, Αυστρο-ουγγαρία Kwiatofski ενημερώνει από τη Σαμψούντα την πρεσβεία του στην Κωνσταντινούπολη με ένα αυστηρώς εμπιστευτικό διπλωματική έγγραφο: «Πρέπει με τους Έλληνες κιόλας να τελειώνουμε. Έστειλα σήμερα στα περίχωρα, τμήματα της χωροφυλακής με την εντολή να σκοτώνουν στο δρόμο κάθε Έλληνα που θα συναντούσαν....»
Λίγους μήνες αργότερα, τον Ιανουάριο του 1917, ο ίδιος «καισαροβασιλικός πρόξενος» ενημερώνει τον Αυστριακό υπουργό Εξωτερικών στη Βιέννη κόμητα Όττοκαρ Τσερνίν για τις πράξεις των συμμάχων τους: «....Μέχρι τώρα λεηλατήθηκαν και κατόπιν πυρπολήθηκαν στα περίχωρα της Σαμψούντας από τα τουρκικά στρατεύματα 16 ελληνικά χωριά με 890 σπίτια, 17 εκκλησίες και 16 σχολεία. Σε άλλα 22 χωριά που τα λεηλάτησαν προηγουμένως έκαψαν 341 σπίτια και 2 εκκλησίες....»
Στον κατάλογο των απωλειών των ελληνικών κοινοτήτων για όλη την Οθωμανική Αυτοκρατορία, που εξέδωσε το Οικουμενικό Πατριαρχείο μετά το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου («Μαύρη Βίβλος», Κωνσταντινούπολη, 1919) αναφέρεται:
"...πληθυσμός ομογενής εκ 490.063 ψυχών, διασπαρείς ανά τα όρη, τας χαράδρας και τα τουρκικά χωρία, υπέστη εν τοις πλείστοις τον εξ ασιτίας, του ψύχους και των στερήσεων θάνατον "...
Image
Μετά το τέλος του πολέμου
Mετά το τέλος του πολέμου η κατάσταση άλλαξε για λίγο. Όμως με την άφιξη του Μουσταφά Κεμάλ και τη συγκρότηση του εθνικιστικού στρατού του το κλίμα άρχισε να βαραίνει και πάλι για όσους Έλληνες είχαν επιβιώσει από τη Γενοκτονία της πρώτης περιόδου.
Όμως η έναρξη του ελληνοτουρκικού πολέμου στην Ιωνία οδήγησε τους Τούρκους εθνικιστές στην επανάληψη των εθνικών εκκαθαρίσεων. Ο Γεώργιος Βαλαβάνης αφηγείται: « Επί τη προφάσει ελληνικής αποβάσεως συνελήφθησαν οι κάτοικοι τριάκοντα όλων χωρίων της Αμισού και σιδηροδέσμιοι εστάλησαν εις το εσωτερικόν. Μετά τετράωρον πορείαν εσφάγησαν όλοι.... Εκ της πόλεως Αμισού 4 αποστολαί εκρεουργήθηκαν οικτρώς καθ' οδόν. ... Επειδή μερικά χωρία αντιληφθέντα την φρικώδη τύχην των προαποσταλέντων, εδυστρόπησαν να υπακούσουν εις την διαταγήν του εκτοπισμού, επυρπολήθηκαν υπό των Τούρκων, οι δε κάτοικοι ανεξαρτήτως γένους και ηλικίας εφονεύθησαν και εκάησαν....»
H πυρπόληση των κατοίκων ενός χωριού μαζί με τους κατοίκους του υπήρξε μια συνήθης πρακτική των παρακρατικών εθνικιστικών ομάδων που επιστρατεύτηκαν για την ολοκλήρωση της εθνικής εκκαθάρισης. Συγκλονιστική είναι η μαρτυρία του Σάββα Κανταρτζή, προτεστάντη στο δόγμα, όπου περιγράφει την εφιαλτική του εμπειρία το Φεβρουάριο του 1922 από το χωριό Μπέιαλαν των Κοτυώρων:
«.... Οταν πια όλα τα γυναικόπαιδα κ' οι γέροι μαζεύτηκαν στην πλατεία, οι τσέτες έβαλαν μπρός την δεύτερη φάση της σατανικής τους επιχείρησης. Διάταξαν να περάσουν όλοι στα δίπατα σπίτια, που βρίσκονταν στην πλατεία και τα είχαν διαλέξει για να ολοκληρώσουν τον εγκληματικό τους σκοπό. Η απροθυμία, που έδειξε το τραγικό αυτό κοπάδι των μελλοθανάτων να υπακούσει στην διαταγή, γιατί ήταν πια ολοφάνερο ότι όλους τους περίμενε ο θάνατος, εξαγρίωσε τους συμμορίτες που βιάζονταν να τελειώσουν γρήγορα την μακάβρια επιχείρηση. Και τότε, σαν λυσσασμένα θεριά, ρίχτηκαν στις γυναίκες, τα μωρά και τους γέρους, και με γροθιές, με κοντακιές και κλωτσιές έχωσαν και στρίμωξαν στα δύο σπίτια τα αθώα και άκακα αυτά πλάσματα, που ο αριθμός τους πλησίαζε τις τρεις εκατοντάδες.
Κι' όταν, έτσι, ήταν σίγουροι πως δεν έμεινε έξω κανένας, σφάλισαν τις πόρτες, ενώ ο άγριος αλαλαγμός από τα παράθυρα, οι σπαραξικάρδιες κραυγές, το απελπισμένο κλάμα κι' οι βοερές ικεσίες για έλεος και βοήθεια, σχημάτιζαν μια άγριας τραγικότητας μουσική συναυλία, που ξέσκιζε τον ουρανό κι' αντιβούϊζε στα γύρω βουνά και δάση...
Και τώρα δεν έμενε παρά η τρίτη και τελική φάση της πατριωτικής... επιχείρησης των θλιβερών ηρώων-συμμοριτών του Τοπάλ Οσμάν. Δεν χρειάστηκαν παρά μια αγκαλιά ξερά χόρτα και μερικά σπασμένα πέταυρα (χαρτόματα) ν' ανάψει η φωτιά. Και σε λίγο τα δύο σπίτια, έγιναν πυροτέχνημα και ζώστηκαν, από μέσα κι' απ' έξω, από πύρινες γλώσσες και μαυροκόκκινο καπνό. Το τί ακολούθησε την ώρα εκείνη δεν περιγράφεται.
Οι μητέρες ξετρελαμένες, έσφιγγαν, αλαλάζοντας και τσιρίζοντας με όλη τη δύναμη της ψυχής τους, στην αγκαλιά τα μωρά τους, που έκλαιγαν και κραύγαζαν "μάνα, μανίτσα!". Οι κοπέλες και οι άλλες γυναίκες με τους γέρους γονείς, τα παιδιά και τους αρρώστους, κραύγαζαν και αρπάζονταν μεταξύ τους σαν να ήθελαν να πάρουν και να δώσουν κουράγιο και βοήθεια, καθώς έπαιρναν φωτιά τα μαλλιά και τα ρούχα τους κι' άρχισαν να γλύφουν το κορμί οι φλόγες. Κραυγές, που ξέσκιζαν το λαρύγγι και τ' αυτιά, φωνές μανιακές και κλάματα βροντερά, άγρια ουρλιαχτά ανθρώπων, που έχασαν από τρόμο και πόνο τα μυαλά τους, χτυπήματα στα στήθη, στον πυρακτωμένο αέρα και στους τοίχους - χαλασμός κόσμου, ένα ζωντανό κομμάτι από την κόλαση στη γη! Αυτή την εφιαλτική εικόνα παρίσταναν, τα πρώτα λεπτά, τα δύο σπίτια που τα είχαν αγκαλιάσει οι φλόγες.
Μερικές γυναίκες και κοπέλες στον πόνο, την φρίκη και την απελπισία τους, δοκίμασαν να ριχτούν από τα παράθυρα, προτιμώντας να σκοτωθούν πέφτοντας κάτω ή με σφαίρες από όπλο, παρά να υποστούν τον φριχτό θάνατο στην φωτιά. Οι τσέτες που απολάμβαναν με κέφι και χαχανητά το μακάβριο θέαμα, έκαναν το χατίρι τους - πυροβόλησαν και τις σκότωσαν.
Δεν κράτησε πολλά λεπτά, αυτή η σπαραξικάρδια οχλοβοή, από τους αλαλαγμούς, τις άγριες κραυγές, τα τσουχτερά ξεφωνητά και το ξέφρενο κλάμα. Στην αρχή ο τόνος της οχλοβοής ανέβηκε ψηλά, ως που μπορούν να φτάνουν κραυγές, ξεφωνητά και ξελαρυγγίσματα από τρεις περίπου εκατοντάδες ανθρώπινα στόματα. Γρήγορα όμως ο τόνος άρχισε να πέφτει, ως που μονομιάς κόπηκαν κι' έσβησαν οι φωνές και το κλάμα. Κι' ακούγονταν μονο τα ξύλα, που έτριζαν από τη φωτιά και οι καμένοι τοίχοι και τα δοκάρια, που έπεφταν με πάταγο πάνω στα κορμιά, που κείτονταν τώρα σωροί κάρβουνα και στάχτη κάτω στο δάπεδο, στα δύο στοιχειωμένα σπίτια το Μπεϊαλάν".
Στις 22 Δεκεμβρίου του '21 συζητήθηκε αναλυτικά σε συνεδρίαση της Γερουσίας των Ηνωμένων Πολιτειών τα εγκλήματα που διαπράττονταν στον Πόντο εις βάρος των Ελλήνων. Το θέμα το διαπραγεματεύτηκε ο γερουσιαστής William King, ο οποίος υποστήριξε ότι στόχος των Τούρκων εθνικιστών ήταν η τουρκοποίηση της Μικράς Ασίας.
Καταγγελίες των εγκλημάτων υπήρξαν και από θαρραλέες τουρκικές φωνές. Για το ζήτημα αυτό ο ιστορικός Κ. Φωτιάδης γράφει:
Στην Tουρκική Eθνοσυνέλευση της Άγκυρας ιδιαίτερα ξεχώρισε ο βουλευτής της Σινώπης Xακί Xαμή μπέης, ο οποίος δυναμικά διαφοροποιήθηκε με τα μέτρα των εκτοπίσεων της κυβέρνησής τους. Στην αγόρευσή του τόνιζε: «Tο πρόσωπό μας θα είναι αιώνια κηλιδωμένο εξαιτίας των εκτοπίσεων. Eάν οι εκτοπισμοί γίνονται προκειμένου να δολοφονηθούν ανθρώπινες ψυχές, τότε, κύριοι, αυτό είναι άκρως αποτρόπαιο. Mας κηλιδώνει ενώπιον του σύμπαντος κόσμου. Γιατί τότε η κυβέρνηση δεν θα μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της... Tα είδα με τα μάτια μου. Έχουν γίνει αθλιότητες, κύριοι. Oι αθλιότητες που διαπράττουν σήμερα οι υπάλληλοί μας, δεν έχουν γίνει ούτε από τους Άγγλους...»
Στη συνέχεια, για το ίδιο θέμα πήρε το λόγο ο βουλευτής Kίρσεχιρ, Γιαχγιά Γκαλίπ, ο οποίος είπε: «Tο ζήτημα του Πόντου άρχισε πολύ παλιότερα... Aκούγαμε ότι οι υπερασπιστές του Ποντιακού θα κάνουν μια οργάνωση, θα κάνουν μια κυβέρνηση, θα κάνουν αυτό, θα κάνουν εκείνο. Όμως δεν ακούσαμε τίποτα για αντιμετώπιση του προβλήματος με εκτοπίσεις ανθρώπων... Kύριοι, πιστέψτε πως, ό,τι κακό συνέβη, συνέβη λόγω των έκτακτων αρμοδιοτήτων που είχαν δοθεί... Eκείνο που θα ανορθώσει μια χώρα είναι οι νόμοι και εκείνο που θα την καταστρέψει η παρανομία. Έκτακτες εξουσίες σημαίνουν απολύτως κατά το κέφι του καθενός να κρεμά και να σφάζει ανθρώπους, να καταστρέφει πόλεις, να γκρεμίζει τα σπίτια που βρίσκει μπροστά του, να εγκαταλείπει το σύμπαν σε μια καταστροφή. Γιατί τα άτομα που ασχολούνται (με την καταστολή), για να μη δώσουν λογαριασμό για κείνους που κλέβουν, πυρπολούν τα σπίτια... Aπ' όσους δημιούργησαν το Ποντιακό και από εκείνους που προκάλεσαν κακό για τον Πόντο, από μας υπήρξαν μεγαλύτερες απώλειες... Mε πρόφαση τον εκτοπισμό των Ποντίων κατέστρεψαν το βιος και τα πράγματα των χωριών... θέλω όλοι να είναι μάρτυρες ότι εγώ δεν συμφωνώ για τον εκτοπισμό κανενός. H εξορία είναι μια βόμβα για τη χώρα. Eίναι τρομερό. Πόσα χρόνια μετά θα τα πληρώσουμε... Tους εγκληματίες να τους επιλέξουν τα δικαστήρια, όπως και τους αθώους»
Στο ίδιο πνεύμα κατά την αγόρευσή του μίλησε και ο βουλευτής Mερσίνης Σαλαχαττίν μπέης: «...100-200 χρόνια τώρα γίνονται κάποιες προσπάθειες για τη βελτίωση της διοίκησης, που δεν είναι ικανοποιητικές. Όσο οι Eυρωπαϊκές δυνάμεις διαπιστώνουν τα σφάλματα της διοίκησής μας θα μας επιτίθενται. Θα ζητήσουν μεταρρυθμίσεις. Έχουν δίκαιο στο αίτημά τους; Έχουν. Δεν έχουμε εκτελέσει το καθήκον μας όσον αφορά την προάσπιση της τιμής, της υπόληψης και της περιουσίας του λαού που μας αγκάλιασε όσο μπορούσε με την ιδιότητα του υπηκόου... Mήπως η επιθυμία της Eθνοσυνέλευσης είναι να μην απομείνει κανένας μη μουσουλμάνος, να εξοριστεί και να αφανιστεί μέχρι κι ο τελευταίος; Σε μια τέτοια περίπτωση πώς θα ζήσουμε και πώς θα μπορέσουμε να σταθούμε στον κόσμο; Θα με συγχωρέσετε, αλλά η διευθέτηση αυτού του προβλήματος θα ρυθμίσει τον εθνικό μας βίο. Kύριοι, μια κυβέρνηση, μια κυβέρνηση ισλαμική, μια κυβέρνηση οσμανική, ότι θέλετε πείτε, μια κυβέρνηση τουρκική είναι η κυβέρνηση όλων των υπηκόων που τελούν υπό τις εντολές της, ανεξαρτήτως θρησκείας, φύλου, θρησκευτικού δόγματος. Ή μήπως είναι κυβέρνηση μόνο των μουσουλμάνων; Θα απονείμει ίση δικαιοσύνη; Γιατί θέτουμε μια πολιτική αφανισμού και καταστροφής; Kι ο αφανισμός, όμως, γίνεται με άλλους τρόπους. Yπάρχουν διάφοροι τρόποι...» .
Γι αυτή τη δεύτερη φάση της γενοκτονίας, ο τοποτηρητής του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Καισάρεια (Καϊσερί) περιγράφει σε αναφορά του στις 13 Νοεμβρίου 1921 τις συνθήκες που:
"... Εις τας εξ επισκοπάς του Πόντου και τας επισκοπάς Αγκύρας, Καισαρείας, Ικονίου, Ηλιουπόλεως, Πισιδίας και Φιλαδελφείας πάντες οι Έλληνες από 15 μέχρις 70 ετών εξετοπίσθησαν εις Βαν, Βιτλίς, Διαρμπεκίρ, Ερζερούμ και Μαμουρέτ-Αζίζ και μάλιστα υπό περιστάσεις, αι οποίαι επέφερον το θάνατον εις τους περισσοτέρους εξ αυτών.
Περί τα τέλη του του παρελθόντος Ιουνίου και αρχάς Ιουλίου, καραβάνια Ελλήνων, εξορισθέντων κατά χιλιάδας απεδεκατίσθησαν υπό των συνοδών των. ... Επτά ιερείς της περιφέρειας Πάφρας Αλάτσαμ εσταυρώθησαν...
Τον Σεπτέμβιον και Οκτώβριον παιδιά 15 και 12 ακόμη ετών όλης της περιφέρειας Σινώπης με τεφέρθησαν εις το εσωτερικόν. Εν Πάφρα, Λαοδικεία, Τσαρσαμπά, Αλάτσαμ. Καβάκ, Χάβζα, Μερζιφιφούντα, Κιρκ Χαρμάν, Μεσουδιέ, Νεοκαισάρεια, Έρπαα και πολλά άλλα μέρη εφονεύθησαν πάσαι αι γυναίκες και τα παιδία..."
Η αντίδραση των ποντιακών οργανώσεων στην ανακάλυψη του τάφου
Η είδηση των τουρκικών πρακτορείων ειδήσεων προκάλεσε συγκίνηση στην ελλαδική ποντιακή κοινότητα. Η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδας (ΠΟΕ) απευθύνθηκε άμεσα προς την υπουργό Εξωτερικών, ζητώντας την άμεση παρέμβαση των υπηρεσιών του υπουργείου ώστε να παρακολουθήσουν το θέμα και να διεκδικήσουν την αξιοπρεπή ταφή των λειψάνων.
Επίσης η Διεθνής Συνομοσπονδία Ποντίων Ελλήνων, την οποία έχουν ιδρύσει τα δευτεροβάθμια όργανα από ΗΠΑ-Καναδά, Ελλάδα, Αυστραλία, Ευρώπη, Ρωσία, Ουκρανία, Γεωργία, Αρμενία, Καζαχστάν, Λιθουανία κ.λπ., απηύθυνε για το συγκεκριμένο θέμα επιστολές προς τον Έλληνα και τον Τούρκο πρωθυπουργό.
Στην επιστολή προς τον Ταγίπ Ερντογάν αναφέρεται μεταξύ άλλων : «Γνωρίζοντας την ευαισθησία σας για ζητήματα που άπτονται των ανθρωπίνων δικαιωμάτων θα σας παρακαλούσαμε να δώσετε προσωπικά εντολή στα αρμόδια όργανα ώστε τα οστά των άτυχων συμπατριωτών μας να ταφούν σε έναν αξιοπρεπή τάφο με τους κανόνες που ορίζει η θρησκευτική μας παράδοση.»
(*) Ο Βλάσης Αγτζίδης είναι διδάκτωρ σύγχρονης Ιστορίας
Από την ηλεκτρονική σελίδα του Κenthaber που παρουσίαζε την είδηση
http://www.kenthaber.com/Arsiv/Haberler/2008/Mart/24/Haber_356091.aspxhttp://haber.mynet.com/sayfali/guncel/Samsun-da-toplu-mezar-bulundu/22Mart2008/A220305
